Windows'tan Pisi Linux'a Geçiş

Wiki for Pisi Linux sitesinden
(Windows'tan Pisi Linux'a geçiş sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Bu yazı, bilgisayar kullanmaya Windows ile başlamış olan ve uzun süreler Windows üzerinde çalışan kişilerin Pisi Linux'a geçişlerini kolaylaştırmak için hazırlanmıştır.

Yazının gövdesini oluşturan "Windows'ta Kullanılan Birtakım Programların Pisi Linux'taki Eş Değerleri Nelerdir?" konusuna geçmeden önce, adını sıkça duyacağınız Linux ve özgür yazılım kavramları üzerinde durulacak, ardından diğer konulara geçilecektir.


Linux Nedir?

Ana madde: Linux

Linux'un simgesi olan Tux.

Bugün birçok kullanıcı, Windows kullanarak bilgisayarla tanıştı ve işletim sistemi denilince akıllara Windows geldi. Oysa Linux, uluslararası bir gönüllü ordusu tarafından 1991 yılından bugüne dek geliştirilmeye devâm edilmekte ve sunucu piyasasında büyük ticâri başarılara imzâ atmaktadır.

Linux çekirdeği, birçok donanıma destek veren, bilgisayar ile asıl iletişimi sağlayan, Linux tabanlı işletim sistemlerinin ana parçasıdır. Ancak bu çekirdek, tek başına bir işletim sistemi olarak düşünülemez. Linux'u masaüstünde kullanılabilir duruma getiren, çekirdek etrafında toplanmış özgür yazılım topluluğudur.

İşte bu Linux çekirdeği ve diğer özgür yazılımları bir araya getirerek kullanıcılar tarafından kolayca kurulup kullanılabilen bir işletim sistemi hâline getiren, Pisi Linux gibi çeşitli Linux dağıtımlarıdır. Günümüzde farklı ihtiyaçlara yönelik çok sayıda Linux dağıtımı vardır. Linux dağıtımları, Linux çekirdeğini kullandıkları için Linux olarak adlandırılır.

Kullanıcılar için Linux dağıtımlarının asıl görünen yüzü, dağıtımın kullandığı "masaüstü ortamı"dır. Masaüstü ortamı, bilgisayarın, grafik arayüzleriyle kullanılmasını sağlayan bir pencere yöneticisini ve çeşitli masaüstü uygulamalarını barındıran yazılım paketlerine verilen addır. Linux için yazılmış en yaygın kullanılan masaüstü ortamları KDE ve GNOME'dur.

Pisi Linux Nedir?

Ana madde: Pisi Linux

Pisi Linux, Linux tabanlı bir işletim sistemi tasarısıdır. Pisi Linux içinde,

Pisi Linux'ta ön tanımlı olarak KDE kullanılmaktadır. KDE, diğer masaüstü ortamlarınkine göre, içinde barındırdığı uygulamaların çeşitliliği daha çoktur ve Pisi Linux'la olan bütünlülüğü daha iyidir.

Pisi Linux'u diğer Linux dağıtımlarından ayıran bileşenleri özgün Pisi Linux tasarılarıdır. Bunlar, Pisi Linux geliştirici takımı tarafından geliştirilmiştir.

Özgür Yazılım Nedir?

Ana madde: Özgür Yazılım

Özgür yazılım (free software) kavramı; kullanıcıların, bir yazılımı, çalıştırma, çoğaltma, dağıtma, üzerinde çalışma, değiştirme ve geliştirme özgürlükleriyle ilgilidir. Özgür yazılımlar, çoğunlukla ücretsiz olsalar da ücretsiz olmak zorunda değildirle, yâni özgür yazılım, "bedava yazılım" demek değildir.

Linux çekirdeği ve KDE de dâhil olmak üzere Pisi Linux projeleri ve beraberinde gelen hemen hemen tüm yazılımlar birer özgür yazılımdır.

En sık rastlanan üç özgür lisans şunlardır: GNU Genel Kamu Lisansı (GPL), BSD Lisansı, Sanatsal Lisans.

Bu lisansların sahip olduğu ortak özelliklerin bazıları şunlardır:

  • Yazılım, istenildiği sayıdaki makineye kurulabilir.
  • Yazılımın istenildiği sayıda kopyası çıkartılabilir ve istenildiği birine verebilebilir. (Sâhipli yazılımlar, ücretsiz olsalar dâhi kopyalamaya genellikle izin vermezler).
  • Bir özgür yazılımın nasıl işlediği istenildiği gibi incelenebilir, istenirse yazılma amacının dışındaki bir ihtiyâca uyarlanabilir. (Doğal olarak bunun için kaynak kodların erişilmesine ihtiyaç vardır. Bütün özgür yazılımların kaynak kodları açıktır.)
  • Bir özgür yazılım; istenildiği şekilde dağıtılabilir, başkalarıyla paylaşılabilir ve satılabilir.

Bu özgürlüklerle birlikte söz konusu ürünün ilk kaynağının belirtilmesi gerekmektedir.

Özgür yazılım (free software), çoğu zaman açık kaynak yazılım (open source software) ile karıştırılmaktadır. Bütün özgür yazılımlar açık kaynaktır ama bütün açık kaynak yazılımlar özgür yazılım olmayabilir.

Pisi Linux Masaüstüsü

Bu konuda, ilk kez Pisi Linux kullanacak bir Windows kullanıcısını, alışkanlıklarından yola çıkılarak kısa ve teknik olmayan bilgilerle aydınlatmak hedeflenmiştir.

Masaüstü: Plasma Çalışma Alanı

Kişiselleştirilmiş bir Plasma Çalışma Alanı'nın ekran görüntüsü.

Plasma Çalışma Alanı, klasik masaüstü kavramını temelden değiştirmiştir. Plasma Çalışma Alanı'nda, masaüstünde bulunan tüm öğeler Plasma teknolojisi ile geliştirilmiş birer gereçtir. Masaüstü duvar kağıdı, uygulama başlatma menüleri, paneller ve panellerde bulunan görev çubuğu gibi araçlar da buna dâhildir. Plasma'nın özellikleri ve kullanımı konusunda ayrıntılı bilgi için Masaüstü Ayarları maddesine bakınız.

Görev Çubuğu: Panel

Windows'taki "Görev Çubuğu"nun Pisi Linux'taki karşılığı "Panel"dir. Panel, Plasma Çalışma Alanı'nın bir parçasıdır. Paneldeki her bir öğe, panele eklenip çıkarılabilen birer gereçtir. Paneller, gereçlerin tutturulabilindiği yerlerdir. Panelin sağ başında bulunan düğmeyi kullanarak panele gereç ekleyip çıkarabilir ve panele ilişkin her türlü ayarlamayı yapabilirsiniz. Konuyla ilgili geniş bilgi için Masaüstü Ayarları maddesine bakınız.

Panel ve gereçleri.

Başlat Menüsü: Uygulama Başlatma Menüsü

Windows'taki "Başlat" menüsünün Pisi Linux'taki karşılığı bir Plasma programcığıdır ve genellikle "Pisi Linux Menüsü" olarak bahsedilir. Pisi Linux ile birlikte üç farklı başlatma programcığı gelir. Bu gereçlerin hangisinin kullanılacağı Kaptan ile seçilebilir. Geniş bilgi için Masaüstü Ayarları maddesine bakınız.

Dosya yöneticisi: Dolphin

Dosya yöneticisi olarak, KDE masaüstünde ön tanımlı olarak Dolphin dosya yöneticisi kullanılmaktadır. Pisi Linux'ta Konqueror da ikinci bir dosya yöneticisi olarak kullanılabilir.

Bilgisayarım

Pisi Linux, masaüstü yönetimi konusunda Windows kullanıcılarına ilk bakışta yabancı görünür ancak birkaç püf noktayı anlayan bir kullanıcı için çok basittir. Windows masaüstündeki "Bilgisayarım" simgesinin işlevsel olarak Linux'ta tam bir karşılığı olmamakla birlikte bu işlevi Dolphin dosya yöneticisi karşılamaktadır. Pisi Linux'ta bilgisayarınızdaki herhangi bir klasöre çift tıklayarak Dolphin dosya yöneticisini açabilirsiniz. Dolphin arayüzünde sol tarafta bulunan Konumlar paneli aracılığıyla bilgisayarınızdaki sâbit disk bölümlerine, USB Flash belleklere, CD/DVD gibi ortamlara kolayca ulaşabilirsiniz ve onları çıkartabilirsiniz. Ayrıca sistem çekmecesindeki "Aygıt Bildirici" programcığıyla çıkarılabilir aygıtlara kolay yoldan erişebilirsiniz.

Dolphin dosya yöneticisi.
Aygıt Bildirici

ÖNEMLİ: CD/DVD sürücünüz içinde herhangi bir disk takılı değilse Dolphin'de CD/DVD ile ilgili herhangi bir seçenek görülmez. Ayrıca Linux'ta depolama aygıtları, Windows'taki gibi C ya da D gibi harflerle adlandırılmaz.

Dosya ve Dizin Hiyerarşisi

Windows'ta her bir veri depolama aygıtının kendi kök dizinleri vardır (C, D dizinleri gibi), Linux'ta ve diğer UNIX sistemlerinde ise tek bir kök dizin vardır. Bu durum, Windows kullanıcılarının ilk anda anlamakta en çok zorlandıkları konudur. Bu nedenle yeni kullanıcılar, belgelerini ve diğer disk bölümlerini nerede arayacaklarını bilemeyebilir.

Pisi Linux, Linux tabanlı bir işletim sistem olduğu için Pisi Linux'ta de tek bir kök dizin vardır. Dosya ve dizin yolları, "/" işâretiyle gösterilen kök dizin işâretiyle başlar (Örnek: /home/kullanici_adi/Belgeler/Örnek_Belge.odt). Sâbit disk bölümleri, USB Flash bellekler, CD'ler ve DVD'ler gibi çeşitli depolama ortamlarına, yukarıda anlatıldığı gibi Dolphin'deki "Konumlar" paneli üzerinden kolayca erişilebileceği gibi dizin hiyeraşisinde "/media" ya da "/mnt" dizinleri üzerinden de ulaşılabilir.

Kök dizin altındaki ev dizini.

Kök dizin altında bulunan "home" dizini içinde sistemdeki her bir kullanıcı için kullanıcı adını taşıyan bir dizin bulunur. Örneğin /home/ali altında "ali" kullanıcısına âit dosyalar ve dizinler bulunur. Linux dünyâsında bu dizinlere o kullanıcının "Ev Dizini" denilir. Kullanıcı, parolasıyla sisteme giriş yaptıktan itibâren yaptığı kaydedilen her işlem bu dizine kaydedilir. Oynanan oyunların puanları, tarama geçmişi, sohbet kayıtları, arka plan resimleri, temaları ve benzeri ayarları bu dizinde saklanır. Böylece hiçbir kullanıcı, yetkisi olmadıktan sonra başka kullanıcıların ev dizinine, yâni o kullanıcının dizinlerine, dosyalarına ve ayarlarına erişemez.

Kullanıcı ev dizininiz içindeki ayar dosyaları birer gizli dosya olduğu için onları ilk bakışta göremezsiniz. Gizli dosyaları nasıl görünür hâle getirebileceğinizi öğrenmek için alttaki konuyu okuyunuz.

Linux'un dizin hiyerarşisi hakkında daha ayrıntılı bilgi almak isterseniz Dosyalar ve dizinler hakkında bilgiler maddesine bakabilirsiniz.

Gizli Dosyalar

Windows'ta olduğu gibi Pisi Linux'ta da normal ayarlar ile göremediğimiz gizli dosyalar vardır. Pisi Linux'ta gizli dosyaları görüntülemek için Dolphin dosya yöneticisinde Görünüm > Gizli Dosyaları Göster yolu izlenir. Eğer bir dizin ve altındaki tüm dizinler için gizli dosyaları görünür hale getirmek istiyorsanız ya da bilgisayardaki tüm dizinlerdeki gizli dosyaları görünür hale getirmek istiyorsanız bunun için gerekli ayarlamayı “Görünüm > Görünüm Özelliklerini Ayarla” yolunu izleyerek gerçekleştirebilirsiniz. Ayrıca Pisi Linux'ta Windows'tan farklı olarak gizli dosyaların isimlerinin başında nokta bulunmaktadır.

Program Kurulumu

Paket Yöneticisi
Paket Yöneticisi ile programları; yükleyebilir, kaldırabilir ve güncelleyebilirsiniz veya bunları Terminalden de yapabiliriz.

Pisi Linux, farklı paket yapısıyla kendisine özel hazırlanmış programlarla çalışır. Bu programlar için de öncelikli kaynak olarak Pisi Linux'un Genel Ağ deposu bulunur. Windows kullanıcıları açısından bakılacak olursa, .exe uzantılı programlar Linux'ta doğrudan çalışmaz. Bununla birlikte Pisi Linux kurulduğunda kullanıcılara ofis programlarından medya oynatıcılarına, resim göstericilerinden Genel Ağ araçlarına, bir CD/DVD yazdırma aracından bir PDF okuyucuya kadar uzanan sayısız paket sağlar. Bu yüzden Windows kullanıcılarının "İşletim sistemini kurdum, şimdi programlarımı kurayım." alışkanlığını tekrarlamadan önce uygulamaların bulunduğu menüde bir dolaşmalarında fayda vardır.

Pisi Linux DVD'siyle kurulu gelen programların yanı sıra farklı ihtiyaçlara yönelik 3 boyutlu canlandırma programları, Genel Ağ programcıları için programlar, vektörel çizim programları, video düzenleyiciler, çeşitli oyunlar gibi akla gelebilecek her türde yazılım Pisi Linux'un Genel Ağ deposunda bulunmaktadır. Tüm bu programları alttaki başlıkta anlatılan Paket Yöneticisi aracılığıyla kurabilirsiniz.

Program Ekleme, Güncelleme ya da Kaldırma

Pisi Linux'ta paketleri, yâni yazılımları kurma, güncelleme ve kaldırma işlemleri Paket Yöneticisi aracılığıyla yapılır. Paket Yöneticisi, Pisi Linux'un yazılım depolarında arama yaparak bulduğunuz paketleri kurmanızı, bilgisayarınızda var olan paketlerin yeni sürümleri çıkmışsa güncellemenizi ve gerek duymadığınız paketleri bilgisayarınızdan kaldırmanızı sağlar.

Sistem Ayarları

Pisi Linux için sistemle son derece uyumlu hale getirilmiş bu programların Pisi Linux depolarından kurulması önerilen ve desteklenen çalışma modelidir. Yine de .exe biçimindeki bir Windows programına ihtiyacınız varsa Wine yazılımı bir çözüm olabilir. Wine, Windows platformunu taklit eden bir uygulama katmanıdır. Wine ile Windows yazılımlarını sisteminize kurabilir veyâ kaldırabilirsiniz. Ancak Wine, çalıştırdığı her programı düzgün ve beklenen performansta çalıştırmayabilir.

ÖNEMLİ: Pisi Linux'un belirli bir alternatif sunduğu durumlarda, Wine ile Windows ortamına ait programlarla çalışmak verimli bir yöntem olmaz. Örneklemek gerekirse, çizim yapmak için KolourPaint programı varken Windows'un Paint uygulamasını çalıştırmak verimli değildir. Her program, belirli bir platformda daha başarılı sonuçlar vermeye yönelik özel ayarlar ve avantajlarla gelir.

Paket depolarında bulunmayan yazılımların kurulması ve daha geniş bilgi için Pisi Linux'ta yazılımlar nasıl kurulur? sayfasını inceleyebilirsiniz.

Windows'ta sıkça kullanılan bazı programların Pisi Linux'taki karşılıklarını öğrenmek için "Windows'ta Kullanılan Birtakım Programların Pisi Linux'taki Eş Değerleri Nelerdir?" konusuna bakınız.

Denetim Masası: Sistem Ayarları

Windows'ta kullanılan "Denetim Masası"nın Pisi Linux'taki karşılığı Sistem Ayarları'dır. Dil ve erişebilirlik ayarları, kullanıcı hesapları ayarları, fâre ve düğme takımı gibi donanımların ayarları, ağ ayarları, tema ayarları, giriş ekranı ayarları gibi aklınıza gelebilecek her türlü ayarlar buradaki seçenekler üzerinden ulaşılabilir.

Pisi Linux Yazılımları ile Çalışmak

Genel Ağ Araçları

Genel Ağ Tarayıcıları - Genel Ağ'da gezinmek için Pisi Linux, popüler bir Genel Ağ tarayıcısı olan Mozilla Firefox ile kurulu gelmektedir. Mozilla Firefox'u, türlü eklentiler aracılığıyla kendi ihtiyaçlarınıza göre özelleştirebilirsiniz ve birçok tema arasından dilediğinizi seçip görünümünü değiştirebilirsiniz. Başka bir tarayıcı arayacak olursanız paket depolarında Chromium'dan Opera'ya kadar çok sayıda tarayıcıyı bulabilirsiniz.

Posta Araçları - Postalarınızı indirmek, hesaplara ya da listelere göre düzenlemek, istenmeyen posta filtresiyle istenmeyen postaları ayıklamak ve ihtiyaç duyabileceğiniz başka birçok posta hizmeti için Pisi Linux'la kurulu gelen KMail'i kullanabilirsiniz. KMail, aynı zamanda "Ofis" menüsünde bulacağınız Kontact adlı kişisel bilgi yönetim yazılımının bir parçası olarak da çalışabilmektedir. Başka bir posta tarayıcısı arayacak olursanız dünya çapında yaygın kullanılan Mozilla Thunderbird'ü paket depolarından kolayca yükleyip kullanabilirsiniz.

Sohbet Uygulamaları - Pisi Linux'ta IRC kanallarına katılmak için Konversation yazılımını kullanabilirsiniz. Her zaman olduğu gibi paket depolarında pek çok başka sohbet uygulamaları bulmanız mümkündür.

Ayrıca, VoIP teknolojisini kullanarak kullanıcıları arasında ücretsiz, sâbit telefonlarla ücretli olarak görüşmeye olanak tanıyan Skype'ı Pisi Linux deposundan indirip kullanabilirsiniz.

Çoklu Ortam Uygulamaları

Müzik Dinlemek İçin - Pisi Linux'ta müzik dinlemek için Clementine, Amarok gibi gelişmiş özellikler sunan araçları kullanabileceğiniz gibi Juk ya da Audacious gibi daha basit ve hafif programlar tercih edebilirsiniz.

Vidyo İzlemek İçin - Pisi Linux'ta herhangi bir ek kodek yazılımına ihtiyaç duymadan aklınıza gelebilecek her türlü uzantıya sahip video dosyalarını sorunsuz bir şekilde oynatabilirsiniz. Vidyo izlemek için Pisi Linux ile kurulu gelen SMPlayer ve Gnome MPlayer uygulamalarını kullanabileceğiniz gibi diğer işletim sistemlerinde de yaygın bir şekilde kullanılan VLC Ortam Oynatıcısı gibi alternatifleri tercih edebilirsiniz.

CD/DVD Yazdırmak İçin - Pisi Linux'ta CD veyâ DVD yazdırmak, ses CD'si oluşturmak, vidyo CD'si oluşturmak, kalıp dosyası yazmak gibi akla gelebilecek tüm işlemleri Pisi Linux ile kurulu gelen gelişmiş K3b programı ile gerçekleştirebilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için Optik diskler (CD, DVD, Blu-ray) sayfasını inceleyebilirsiniz.

Grafik Uygulamaları

Resim ve Fotoğraf İşlemek İçin - Özgür yazılım dünyâsının en önde gelen projelerinden biri olan GIMP, dijital fotoğraflarınız üzerinde işlem yapmak için size tüm olanakları sunmaktadır. Basit resim düzenleme/boyama işlemleri için ise KolourPaint her işinizi görebilecek yeteneklere sahiptir.

Fotoğraf Albümü Yapmak İçin - DigiKam ile fotoğraf arşivinizi albümler hâlinde düzenleyebilir, bu albümleri Genel Ağ sayfasına dönüştürerek yayınlayabilir, hattâ bâzı efektlerle bir klasördeki tüm fotoğraflar için yapmak istediğiniz ortak değişiklikleri yapabilirsiniz.

Resim ve Fotoğraf Taramak İçin - Pisi Linux'ta Skanlite yazılımıyla tarayıcınızla fotoğraflarınızı ve diğer görüntülerinizi sisteme aktarabilirsiniz.

Ofis Uygulamaları

Pisi Linux, dünyâ çapında milyonlarca kişi ve sayısız kuruluş tarafından kullanılan, özgür ve ücretsiz bir ofis seti olan LibreOffice yazılımını içerir. Belge Vakfı (İngilizcesi The Document Foundation'dur.) tarafıdan geliştirilen LibreOffice, bireysel kullanıcılardan profesyonel ihtiyaçlara kadar geniş bir yelpâzede çözümler sunmaktadır. LibreOffice, işlevliliği ve özellikleriyle, Microsoft Office biçimli dosyalara da uyumluluk göstermekte ve Windows ortamında da kullanılabilmektedir.

Microsoft Office biçimleriyle oluşturulan dosyaları, yâni .doc, .docx, .xls, .xlsx, .ppt, .pptx, .pps, .ppsx gibi uzantılara sâhip olan dosyaları, Pisi Linux'ta LibreOffice ile açabilir, düzenleyebilir ve aynı biçimlerde kaydedebilirsiniz. LibreOffice uygulamaları, asıl olarak OpenDocument adı verilen, kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşan, Belge Vakfı'nın özgür dosya biçimini kullanmaktadır. Bu biçimli dosyaların uzantıları şunlardır:

  • Microsoft Word dosyalarının uzantıları olan .doc ve .docx'in karşılığı: .odt
  • Microsoft Excel dosyaların ınuzantıları olan .xls ve .xlsx'in karşılığı: .ods
  • Microsoft PowerPoint dosyalarının uzantıları olan .ppt, .pps, .pptx, .ppsx'in karşılığı: .odp

LibreOffice ile Microsoft Office dosyalarını açıp kullanabilirsiniz ancak Microsoft Office'in 2007 SP2 öncesindeki sürümleri, LibreOffice'in kullandığı OpenDocument biçimini desteklememektedir. Eğer LibreOffice'de hazırladığınız belgeleri Microsoft Office'in 2007 SP2 öncesindeki sürümlerinde açmanız gerekiyorsa bunun için çalışmalarınızı LibreOffice'de Microsoft Office biçimlerinde kaydetmeniz yeterlidir.

Donanımlar

Donanımları Tanıtma

Pisi Linux'ta donanım tanıma işlemleri genellikle otomatik olarak yapılır. Çünkü binlerce çeşit donanıma ait sürücüler Pisi Linux ile birlikte yüklü gelmektedir.

Geliştiriciler, çekirdeği Pisi Linux için hazırlarken yaygın kullanılan aygıtların sürücülerini çekirdeğe eklemektedirler, bu yüzden Pisi Linux'u kurduğunuzda pek çok donanımınız otomatik olarak tanınarak kullanıma hazır hâle gelmesi beklenir. Eğer, b#azı ekran kartları, bâzı Genel Ağ kameraları, bâzı ağ kartları gibi otomatik olarak tanınmayan çeşitli donanımlarınız olursa bunlar için gereken sürücü paketlerini Pisi Linux paket depolarında bulabilirsiniz, yâni gerekli sürücüleri Paket Yöneticisi aracılığıyla kurabilirsiniz.

Donanımlarınızla ilgili herhangi bir sorun yaşamanız hâlinde öncelikle Pisi Linux Viki'nin Donanım bölümüne bakınız. Donanım bölümünde yer alan, çeşitli donanımların tanıtılması ile ilgili sayfalardan faydalanabilirsiniz. Eğer sonuç alamazsanız diğer Destek kanallarını kullanabilirsiniz.

Eğer kullandığınız donanımların markasını veyâ modelini tam olarak bilmiyorsanız Pisi Linux ile birlikte kurulu gelen KDE Bilgi Merkezi uygulamasıyla donanımların üreticileri tarafından sağlanan marka ve model bilgilerini öğrenebilirsiniz. Bunun için donanımlarınızın sürücülerinin yüklenmiş olmasına gerek yoktur.

Donanımlarla birlikte verilen Windows sürücüleri, Windows için yazıldıklarından Pisi Linux gibi Linux tabanlı işletim sistemlerinde kullanılamazlar. Bunun bir istisnâsı birtakım kablosuz ağ kartlarıdır. Bu kablosuz ağ kartları Windows sürücülerinin sağladığı bilgiler sâyesinde NDISwrapper yazılımıyla Pisi Linux'ta kullanılabilmektedir.

Ağ Ayarlamalarını Yapma

Pisi Linux'ta kablolu ve kablosuz ağ bağlantıları oluşturmak ve yönetmek için Sistem Ayarları arayüzünde bulunan Ağ Ayarları öğesi ve sistem çekmecesinde bulunan "Ağ Yönetimi" programcığı kullanılmaktadır.

Eğer kablolu ADSL bağlantısı kullanıyorsanız Pisi Linux'u kurduğunuzda Genel Ağ bağlantınız otomatik olarak tanımlanacaktır. Genel Ağ bağlantısı kurmayla ilgili ayrıntılı bilgi için ADSL modemler ve 3G modemler sayfalarına bakınız.

Yazıcılar ve Tarayıcılar

Pisi Linux kurulumuyla çeşitli markada ve modelde yazıcıların Pisi Linux'ta çalışabilmesi için gereken sürücü paketleri de sisteme yüklenmektedir. Pisi Linux'un sâhip olduğu otomatik yazıcı tanıtma özelliği sâyesinde pek çok yazıcı, hiçbir işlem yapılmadan otomatik olarak tanınarak kullanıma hazır hâle gelmektedir. Yazıcıyı bilgisayara takıp güç düğmesine bastıktan birkaç sâniye sonra herhangi bir belgeyi açıp yazdırmayı deneyebilirsiniz. Eğer yazıcınıza âit özel ayarları yapmanız gerekirse veya otomatik tanınmayan bir yazıcıyı tanıtmanız gerekirse ihtiyaç duyacağınız bilgileri Yazıcılar/Tarayıcılar maddesinde bulabilirsiniz. Pisi Linux'ta belge ya da resim taramak için Pisi Linux'un paket deposunda bulunan Skanlite programını kullanabilirsiniz.

Ekran Kartları

Pisi Linux kurulumuyla ekran kartınızı yapılandırmaya yönelik bazı sürücü paketleri de sisteminize kurularak otomatik olarak yapılandırılır. Ekran kartınız ile ilgili herhangi bir sorun yaşamasanız bile 3B uygulamaların tam performansta çalışabilmesi için ekran kartınızın tüm özelliklerini kullanmayı sağlayan sürücü paketlerini yüklemeniz gerekebilir.

Ekran kartınızın 3B özelliğinin kullanılabilir durumda olup olmadığını öğrenmek için Ekran kartı ayarları maddesine bakınız. Eğer 3B özelliği kapalı ise ve 3B özelliğini kullanabilmek istiyorsanız ekran kartınızın kullandığı sürücü paketini değiştirmeniz gerekecektir. Doğru ekran kartı sürücüsünü kullanabilmek için yapılması gerekenleri yine Ekran kartı ayarları sayfasından öğrenebilirsiniz.

ÖNEMLİ: Bâzı yeni dizüstü bilgisayarlarda dâhilî ve hâricî olmak üzere iki ekran kartı bulunmaktadır. Böyle durumlarda Linux tabanlı işletim sistemleri, gerekli yönetmler uygulanmadığında yalnızca dâhilî ekran kartı kullanılır. Bu da beklenen performansın alınmamasına neden olur. Pisi Linux'ta böyle durumlarda her iki ekran kartını kulanma desteği daha son kullanıcı düzeyine ulaşmamıştır.

Diğer Donanımlar

Genel Ağ kamerasından ses kartlarına, düğme takımlarından Bluetooth aygıtlarına kadar tüm donanımlar üzerine bilgi almak için Donanım sayfasına bakınız.

Güvenlik

Antivirüs Yazılımları

Zararlıların, Linux ve diğer UNIX tabanlı sistemlerin yapısından dolayı sisteme veyâ sistemler arasında yayılması neredeyse olanaksızdır. Windows yazılımlarının da ancak özel yazılımlarla çalışabildiğini ve bilinen zararlı yazılımlarının, neredeyse hepsinin Windows işletim sisteminde çalışacak şekilde yazıldığını göz önüne alırsak, Pisi Linux'ta antivirüs yazılımı kullanmaya gerek yoktur diyebiliriz.

Linux için yazılmış olan birkaç virüsün de en başta Linux'un teknik yapısından olmak üzere çeşitli teknik nedenlerle sistemde veyâ sistemler arasında yayılarak çoğalması mümkün değildir. Bu nedenle masaüstü Linux sistemlerini korumak için antivirüs yazılımlarına ihtiyaç yoktur.

Ancak Windows virüslerini temizlemek için sunucu Linux sistemlerinde antivirüs yazılımları kullanılmaktadır. Bu amaçla en yaygın kullanılan yazılım ClamAV'dır. ClamAV'ı grafik ortamda kullanabilmek için gerekli olan ClamTk paketi de Paket Yöneticisi aracılığıyla kurlabilir.

Daha geniş bilgi için Pisi Linux ve virüsler maddesine bakabilirsiniz.

Güvenlik Duvarı

Windows sistemlerde kullanılan güvenlik duvarı uygulamasının Pisi Linux'taki karşılığı Pisi Linux Güvenlik Duvarı Yöneticisi'dir. Bu araca konsoldan,

firewall-manager

yazarak ulaşabilirsiniz.

Kullanıcı Yetkilendirmeleri ve "root" Hesâbı

Kullanıcı Yönetcisi'nde bir kullanıcıya yönetici hakları verilmesi.

Pisi Linux, diğer Linux dağıtımları gibi UNIX sisteminin kullanıcı yetkilendirme standartlarını kullanır, bu standartlar sâyesinde büyük sunuculardaki yüksek güvenlik özellikleri masaüstü Linux sistemler için de sıradan bir özellik olur. Linux sistemi, esinlendiği UNIX gibi, çok kullanıcılı bir sistem olarak geliştirilmiştir. Bir Linux sistemi, aynı anda yüzlerce kullanıcı tarafından kullanılabilir ve bu kullanıcıların hiçbirisi, yetkilendirilmediğinde bir diğerinin belge ve ayarlarına ulaşamadığı gibi hiçbir sistem kaynağına da izinsiz erişemez. Masaüstü Linux sistemler her ne kadar bu kadar çok kullanıcıyı hedeflemiyor ve bu imkânları pek kullanmıyor olsa da güvenlik açısından bu erişim güvenliği politikası aynen uygulanmaktadır.

Linux sistemlerinde tüm yetkilere sâhip bir yönetici hesâbı bulunur ve bu hesabın kullanıcı adı "root"dur. Bu hesap, Windows'taki sistem yöneticisi olan Administrator hesabının karşılığı niteliğindedir. Ancak Linux'un yetkilendirme sistemi farklı olduğundan root kullanıcısı ile diğer kullanıcılar arasındaki yetki farkı Windows'takinden daha büyüktür.

Pisi Linux kurulumu sırasında kullanıcıya sorulan yönetici parolası, root kullanıcısına âit paroladır ve aslâ unutulmamalıdır. Bu parola ile sistemdeki tüm yönetim işlemlerini yapmak mümkündür. Bu nedenle bu parolanın kesinlikle unutulmaması ve herkesle paylaşılmaması gerekir.

Pisi Linux'ta yetkili kullanıcı hakları elde etmek için oturumun (root) olarak açılmasına gerek yoktur. Zaten root olarak oturumun açılması, bazı sakıncalar barındırıyor olması nedeniyle varsayılan olarak engellenmiştir. Bu yüzden root hakları gerektiren bir işlemi gerçekleştirmek için sistem root olarak açılmaz, bunun yerine "geçici olarak" root hakları elde edilir. Bunun için root parolasını biliyor olmanız yeterlidir. Ayrıntılı bilgi için Root hakları elde etmek maddesine bakınız.

Gelişmiş yetkilendirme sistemi sâyesinde bâzı işlemler için normal kullanıcılara da yönetici yetkileri verilebilir. Örneğin, bir kullanıcıya ağ bağlantısını açıp kapatmak ve paket kurmak için yetki verilebilir ama yeni bağlantı profili oluşturmak ve yeni paket deposu eklemek için yetki verilmeyebilir. Bu işlemleri Kullanıcı Yöneticisi ile yapabilirsiniz. Kullanıcı Yöneticisi'ndeki "Yönetici hakları ver" seçeneğiyle normal bir kullanıcıya da yönetici yetkileri verilebilir. Kullanıcı Yöneticisi'ne konsoldan,

user-manager

yazılarak ulaşılabilir.

Gelişmiş Düzey Konular

Görev Yöneticisi: Sistem İzleyici

Windows'ta, çalışmakta olan programların listelenmesi, istenilen bir programın sonlandırılıması gibi amaçlar için kullanılan Görev Yöneticisi'nin Pisi Linux'taki karşılığı Sistem İzleyici'dir. "Ctrl + Esc" tuş bileşimi kullanılarak Sistem İzleyici'nin "Sistem Süreçleri" bölümüne ulaşılabilirsiniz. Ayrıca, bir pencereyi kapatmak için Sistem İzleyici'yi hiç açmadan "Ctrl + Alt + Esc" tuş bileşimi kullanarak ortaya çıkan kuru kafa kullanılabilir. Kuru kafa ile herhangi bir pencereye tıklandığında o program ânında sonladırılmaktadır.

Ağ Komşuları: Samba ve Samba Payları

Windows'taki Ağ Komşuları ile bir Windows ağındaki bilgisayarlara ulaşmak mümkün oluyor ancak Linux sistemleri, doğal olarak Windows ağ protokollerini desteklemediğinden ek bir yazılım olan Samba kullanıyor. Samba sâyesinde Linux sistemleri, yerel ağdaki Windows sisitemleri tarafından sanki o sistemlerde Windows çalışıyormuş gibi algılanıyor. Samba, Windows ağ protokollerinin tüm özelliklerini kullanabilmekte, dosya ve yazıcı paylaşımı imkânı vermektedir.

Samba ayarları, Sistem Ayarları arayüzünde mevcuttur ve Samba servisi istenildiği zaman Servis Yöneticisi'nden çalıştırılıp durdurulabilir. Samba servisi ağınıza uygun şekilde yapılandırıldıysa ve çalışıyorsa ağ komşularına ulaşmak için Konqueror'da smb:// adresini görüntülemeniz yeterlidir.

Aygıt Yöneticisi

Windows'taki Aygıt Yöneticisi'nin Pisi Linux'ta tam bir karşılığı yoktur. Ancak bir KDE uygulaması olan KDE Bilgi Merkezi, tüm donanımları ve sistem kaynaklarını derli toplu şekilde görmenizi sağlayan bir uygulama olarak kullanılabilir.

Windows'taki Aygıt Yöneticisi, aynı zamanda aygıt sürücülerinin yüklenmesi için de kullanılmaktadır ancak Linux'ta aygıt sürücülerinin çalışma ve kurulma yöntemleri farklı olduğundan Linux'ta böyle bir görsel arabirim bulunmamaktadır.

Sanal Bellek: Takas Alanı

Windows'taki sanal bellek özelliğinin Pisi Linux'taki karşılığı takas dosyası kullanma özelliğidir. Bu özellik, Linux sistemlerinde, Windows sistemlerinden çok önce kullanılmaya başlanmış bir özelliktir. Takas alanı, fiziksel belleğin, yani RAM'in yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır. Eğer fiziksel belleğinizin gündelik kullanımınız için yeterli olduğunu düşünüyorsanız Pisi Linux kurulumu sırasında takas alanı oluşturmamayı tercih edebilirsiniz. Ancak burada bilmeniz gereken bir husus daha var, Pisi Linux'un disk kullanarak askıya alınmasını istiyorsanız takas alanı kullanmanız gerekmektedir. Takas alanı olmadığında bu özellik devre dışı kalacaktır.

Kurulumdan sonra takas bölümünün yönetimi için bir grafik arayüz bulunmamaktadır. Belleğin kullanımı ile ilgili olarak ayrıca Pisi Linux Belleği Nasıl Kullanıyor yazısını okuyabilirsiniz.

Disk Denetimi

Windows'taki diskin hatâ denetimini yapan "chkdsk" uygulamasının Pisi Linux'taki karşılığı "e2fsck" komutudur, ancak disk denetimi için bir grafik arayüz henüz bulunmamaktadır ve sadece ext biçimli disk bölümleri için kullanılabilir. Pisi Linux, ön tanımlı olarak ext dosyalama biçimini kullanmaktadır.

Ancak Windows tarafından ön tanımlı olarak kullanılan NTFS biçimli bölümler, tüm özellikleriyle desteklenmediğinden Linux'ta otomatik olarak denetlenememektedir. Hattâ bu biçimdeki bölümlerde bir tutarsızlık tespit edildiğinde verilerin güvenliği için bu bölümlere erişime izin verilmez. Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi için NTFS bölümlere erişim sorunları başlığını incelemelisiniz.

Disk Yönetimi: KDE Disk Bölümü Yöneticisi

Windows'taki Disk Yönetimi aracının Pisi Linux'taki karşılığı KDE Disk Bölümü Yöneticisi uygulamasıdır.

Windows, disk bölümlerinin hepsinin açılışta otomatik olarak kullanılmasını sağlamaktadır. Pisi Linux'ta ise bu durum seçimliktir, istenirse bâzı disk bölümleri, kullanıcı ile erişim sağlanana kadar çalştırılmaz. Daha geniş bilgi için Dosyalar ve Dizinler Hakkında Bilgiler maddesine bakınız.

Daha gelişmiş bir disk yönetimi için Paket Yöneticisi aracılığıyla GParted uygulamasını kurup kullanabilirsiniz.

Disk Birleştirme

Windows'taki disk birleştirme uygulamasının Pisi Linux'ta bir karşılığı bulunmamaktadır, çünkü Linux dünyâsında kullanılan dosya biçimlerinde birleştirme işlemine gerek yoktur. Pisi Linux, ön tanımlı olarak, hemen hemen tüm Linux dağıtımlarının ön tanımlı olarak geldiği ext dosyalama biçimini kullanmaktadır. BU biçimle biçimlenmiş bölümlerdeki dosyalar, Windows'ta kullanılan NTFS veyâ FAT gibi biçimlerden farklı bir dağılımla kaydedildiğinden parçalanma daha kayıt sırasında önlenmiştir.

Hizmetler: Servis Yöneticisi

Windows'taki "Hizmetler" uygulamasının Pisi Linux'taki karşılığı, Pisi Linux'un kendine özgü Servis Yöneticisi aracıdır. Bu araçla hizmetlerin çalışmasını kontrol edilebilirsiniz. Ayrıca, Servis Yöneticisi için yazılan Sistem Servisleri programcığı aracılığıyla hizmetleri masaüstünden hızlıca kontrol edebilirsiniz.

Ön Yükleme Sistemi

İşletim sistemlerini başlatmak için kullanılan küçük programlara ön yükleyici denilmektedir. Bu programlar, bilgisayar açıldığında işletim sisteminden önce çalıştırılarak ayarlandığı şekilde bir menü görüntüleyerek seçilen işletim sistemini açmaya çalışır.

Kurulum sırasında ön yükleyicinin ayarlanması.

Bir bilgisayarda sadece bir işletim sisteminin kurulması ya da birden fazla sayıda işletim sisteminin kurulması fark etmeksizin her zaman bilgisayara bir ön yükleme yazılımının uygun bir şekilde yüklenmesi gerekmektedir. Pisi Linux kurulumunda ön yükleyiciyle ilgili ayarlama, kurulumunun yandaki resimde görülen aşamasında yapılmaktadır. Konuyla ilgili geniş bilgi almak için Önyükleme sistemleri sayfasına bakınız.

Pisi Linux, diğer pek çok Linux dağıtımında da kullanılan GRUB2 adı verilen bir ön yükleme yazılımı kullanmaktadır. GRUB2 menüsü ayarlarına Sistem Ayarları'nda bulunan "Başlatma ve Kapatma" öğesinden ulaşabilirsiniz.

Konsol Kullanımı ve Komutlar

Pisi Linux'ta günlük kullanım için komutlar ve konsol uygulamalarının kullanılmasına ve bilinmesine genellikle gerek yoktur. Aşağıdaki gibi bâzı durumlarda konsol uygulamaları tercih edilebilir ya da ihtyaç duyulabilir;

  • Grafik arayüzden pek çok yeri tıklayarak yapılabilecek bir işlemin tek bir komutla yapılması.
  • Yazılımlarda oluşan bazı hatâların tespitini yapılması.
  • Henüz grafik arayüzde yönetim arayüzü bulunmayan işlevlerin ve ayarlamaların olması.
  • Bâzı teknik bilgilerin öğrenilmesi.

Konsol kullanımı için KDE masaüstünde Konsole uygulamasını kullanabilirsiniz. Bâzı konsol komutları ve uygulamaları ile ilgili olarak Konsol Komutları maddesini inceleyebilirsiniz.

Windows'ta Kullanılan Birtakım Programların Pisi Linux'taki Eş Değerleri Nelerdir?

Windows'ta kullandığımız birçok programın Pisi Linux'ta büyük olasılıkla bir veyâ birden fazla karşılığı vardır. En belirginlerini yazacak olursak,


Açıklama Windows Pisi Linux
Sistem Araçları
Dosya Yöneticisi
  • Windows Explorer



Program Yükleyicileri ve Kaldırıcıları
  • Program Ekle/Kaldır (ya da Programlar ve Özellikler)



Sistem Ayarları Uygulamaları
  • Denetim Masası



Çalışan Görevlerin Göstericileri
  • Görev Yöneticisi



Genel Ağ Uygulamaları
Gezinti Araçları
  • Internet Explorer
  • Mozilla Firefox
  • Opera
  • Chrome/Chromium
  • Midori


Posta İstemcileri
  • Outlook Express
  • Windows Mail
  • Mozilla Thunderbird



Haber Okuyucuları
  • Outlook Express



Sohbet ve İletişim Araçları
  • mIRC
  • Skype



İndirme Yöneticileri
  • FlashGet
  • Internet Download Manager



Büro Uygulamaları
Büro Paketleri
  • Microsoft Office
  • LibreOffice
  • OpenOffice



PDF Görüntüleyicileri
  • Adobe Acrobat Reader
  • FoxitReader



Belge Tarayıcıları
  • Abbyy Fine Reader



Çoklu Ortam Uygulamaları
Video Oynatıcılar
  • Windows Media Player
  • GOM Player
  • VLC Media Player
  • KM Player
  • SM Player


Video Düzenleyiciler
  • Windows Movie Maker


Ses Oynatıcıları
  • Winamp
  • Windows Media Player


CD/DVD Yazıcıları
  • Windows DVD Maker
  • Nero


Grafik Uygulamaları
Grafik Düzenleyicileri
  • Paint
  • Adobe Photoshop
  • GIMP
  • Adobe Illustrator
  • 3D Max
  • Maya



Dış Bağlantılar